Peranan Hukum Kanun Pahang (HKP) dalam membentuk struktur sosial masyarakat Melayu

Abstract

Hukum Kanun Pahang (HKP) merupakan salah satu teks perundangan Melayu tradisional yang memainkan peranan penting dalam mengatur sistem pemerintahan, hubungan sosial serta kehidupan masyarakat dalam Kesultanan Pahang. Undang-undang ini bukan sahaja berfungsi sebagai panduan pentadbiran dan keadilan, malah turut mencerminkan nilai-nilai sosial, adat serta pengaruh syariah Islam yang membentuk struktur sosial masyarakat Melayu pada zaman tersebut. Oleh itu, kajian ini bertujuan untuk menganalisis peranan HKP dalam membentuk struktur sosial masyarakat Melayu dengan meneliti aspek hierarki sosial, peranan pemerintah, hubungan antara golongan masyarakat serta nilai moral yang terkandung dalam teks tersebut. Kajian ini menggunakan pendekatan kualitatif melalui kaedah analisis dokumen terhadap manuskrip dan teks HKP serta sumber-sumber sekunder yang berkaitan dengan sejarah perundangan Melayu. Hasil kajian mendapati bahawa HKP berperanan sebagai mekanisme penting dalam mengekalkan kestabilan sosial melalui penetapan kedudukan pemerintah, pembahagian tanggungjawab sosial serta pengawalan tingkah laku masyarakat berdasarkan prinsip adat dan syariah. Selain itu, undang-undang ini turut memperlihatkan integrasi antara adat Melayu dan prinsip Islam yang membentuk identiti serta sistem sosial masyarakat Melayu tradisional. Secara keseluruhannya, kajian ini menunjukkan bahawa HKP bukan sekadar dokumen perundangan, tetapi juga merupakan sumber penting dalam memahami pembentukan struktur sosial, nilai budaya serta sistem kehidupan masyarakat Melayu dalam sejarah perkembangan tamadun Melayu.