KETIDAKSAKSAMAAN GENDER DALAM SEKTOR EKOPELANCONGAN DI LUAR BANDAR: KAJIAN KES DI KOTA BELUD - Ubong Imang,; Badariah Saibeh,; Gusni Saat,; Dayang Suria Mulia , (Journal of Islamic, Social, Economics and Development, 2021)
Ketidaksaksamaan gender di Malaysia masih sangat ketara khususnya dalam aspekekonomi dan politik. Situasi jurang gender semasa di Malaysia boleh diteliti melalui LaporanGlobal Gender Gap Index (GGGI) 2020 yang dikeluarkan oleh World Economic Forum, yangmana Malaysia berada di kedudukan 104 daripada 153 negara. Tahun 2020 menunjukkan skorGGGI bagi Malaysia adalah 0.68 (skor 1 bermaksud saksama mutlak dan 0 ketaksamaanmutlak). Skor ini menunjukkan Malaysia mempunyai jurang gender yang luas berbandingnegara-negara ASEAN yang lain. Dalam konteks penyertaan tenaga buruh, data 2019merumuskan kadar penyertaan buruh wanita adalah 55.2 peratus berbanding 80.4 peratusbagi lelaki. Dalam konteks perbincangan ini, kesaksamaan gender merujuk kepada keadaaniaitu wanita dan lelaki menikmati peluang, akses, hak, pemilikan sumber, serta kesetaraanperanan dalam aspek ekonomi, politik dan sosial. Manakala ekopelancongan dianggap satu‘alat’ yang mampu membantu usaha mencapai kesaksamaan gender dalam aspek ekonomi,politik dan sosial di luar bandar. Indikator yang digunakan untuk menilai kebolehcapaiankesaksamaan gender ialah akses pemilikan dan kawalan sumber, penglibatan dalam prosesmembuat keputusan, peningkatan kemahiran, keyakinan diri, dan pengembangan jaringansosial. Kaedah kualitatif yang digunakan dalam kajian ini termasuklah temubual mendalam,focus group discussion (FGD), pemerhatian di lokasi kajian, disamping mengikuti aktivitiekopelancongan yang menampilkan wanita sebagai pengendali aktiviti. Seramai 44 orang responden wanita ditemubual dalam kajian ini. Dapatan kajian menunjukkan 37 peratuswanita terlibat secara langsung dalam membuat keputusan khususnya wanita yang memilikiserta mengurus inap desa atau home stay (22 peratus), dan kumpulan wanita yang mengetuaiprojek ekopelancongan berasaskan komuniti (15 peratus). Hasil kajian juga menunjukkan 15peratus wanita mula meneroka aktiviti yang lazim didominasi lelaki iaitu pengendali aktivitilasak seperti jungle trekking dan rafting di sungai. Namun, jurang gender masih ketara keranamasih ramai wanita yang terlibat dalam kerja pembersihan dan keceriaan di camping site daninap desa iaitu sebanyak 42 peratus. Dapatan kajian berkaitan ketidaksaksamaan gender diluar bandar boleh menjadi input kepada agensi berkaitan dalam merangka dasar dan strategiuntuk mencapai kesaksamaan gender di luar bandar.